X
تبلیغات
ایا میتوان از ارتفاع رشته کوه البرز کاست - البرز

ایا میتوان از ارتفاع رشته کوه البرز کاست

البرز

نام و نام گذاری:البرز بازمانده از واژه اوستایی هرابرزییتی1دانسته اند.

هرابرزییتی را مرکب از هرا به معنای کوه و برزییتی و برز به معنای بلندی دانسته اند.

هرا را به معنی محافظ و پشتیبان و برزییتی را به معنای بلندی پشته و کوه می داند.

مطابق نوشته ا وستا جایگاه مهر(فرشته روشنایی) بر فراز کوه هرا (البرز) است و او نخستین ایزد مینوی است که بیش از برآمدن خورشید از این کوه به سراسر ممالک آریایی می تابد.بر فراز البرز بر اساس همین باور<<نه شب است و نه ظلمت ،نه باد گرم می وزد ونه باد سرد،

از ناخوشیها بری و از آلایش و ناپاکی اهریمنی عاری است، مه و بخار از آنجا بر نخیزد>>جایگاه سروش نیز بر فراز کوه البرز در بارگاهی هزار ستون و ستاره نشان قرار دارد.

ویژگیهای محیط طبیعی:رشته کوههای البرز در مقیاس وسیع بخشی از سیستم آلپی کوههای جوان است که از آلپ (اروپا) به سمت شرق و در افغانستان وشمال پاکستان تا هندوکش و پامیر امتداد یافته است و کوههای هیمالیا در جنوب وقره قروم و رشته کوههای کوین لون1در شمال و تا برمه و همچنین به صورت منفصل تا جزایر سوندا و باندا در اندونزی امتداد می یابد در این میان رشته کوه البرز به عنوان بخش مرکزی این منطقه وسیع کوهزایی است که ضمنا مرتفعات جنوبی عربستان و پلاتفرم روسیه در شمال نیز به همین کوهزایی مربوط است این رشته کوه از کوههای تالش در شمال غرب کشور آغاز می شود به واسطه مرتفعات جاجرم به کوههای کپه (کویت) داغ و خراسان در شرق می پیوندد اگر چه برخی زمین شناسان معتقدند که کپه داغ در مرز ترکمنستان جزوی از سیستم البرز است اما این رشته کوه واحد ساختمانی مستقلی را تشکیل می دهد که به واسطه شکست گودالی عمیق و فرورفته خراسان از آنتی کلینال البرز جدا می شود و به صورت واحد چین خورده کاملی جلوه  می کند تقریبی رشته کوه البرز هراز کم است که به صورت دیواره ای طبیعی بلوک فرورفته خزری را در شمال از بخش مرکزی ایران جدا می سازد.

رشته کوه البرز از لحاظ ساختمانی:

حاصل دو کوهزایی عمده است نخست کوهزایی پرکامبرین و دیگر کوهزایی آلپی در دوران دوم و سوم .درواقع اولین حرکات اصلی در ماستریشتین 3پایانی و پالیوس روی داد که موجب خشک شدن فرورفتگی خزری در شمال و شکل گیری کوههای البرز در اوایل دوران سوم شد .مرحله دوم کوهزایی در اوایل تا اواسط الیگوسن اتفاق افتاد که باعث ارتفاع گرفتن بیشتر و سپس فرسایش قسمت مرکزی رشته البرز شد.در اواخر پلیوسن یا اوایل پلییستوسن آخرین جنبشهای کوهزایی مهم رخ داد که در نتیجه آن گسلها روراند گیهای ملایم و ارتفاع گرفتن بیشتر البرز پدید آمد.

بدین سان دامنه جنوبی رشته کوه البرز دارای روراندگیهای پرشیبی (به سمت جنوب) است که آنها را رسوبات آبرفتی پوشانده است.در دامنه شمالی نیز در نتیجه فعالیتهای تکتونیکی همین گونه روراندگیها به سمت شمال ایجاد شده است. البته فرونشست دریای خزر نیز با شکستگیها و گسلهای شمال البرز ارتباط مستقیم دارد.

از لحاظ چینه شناسی و تکنونیک :

رشته کوه البرزبه 3 بخش شرقی ،مرکزی وغربی تقسیم می شود. البرز غربی از رود خانه آستارا تا دره سبید رود ،البرز مرکزی(رشته اصلی البرز) ازدره سبیدرود تا دره فیروز کوه و رودخانه تالار،و البرز شرقی از دره فیروز کوه تا رود خانه گرگان و مرز خراسان امتداد میبابد 0

عریض ترین و مرتفع ترین بخش از این رشته کوه ،البرز مرکزی (اصلی) است که 330 کم طول و به طور متوسط 85 کم عرض دارد. کوههای تنکابن ، کلارستاق و کجور در قسمت شمالی آن واقع است که تا آمل امتداد می یابد .

مهمترین مرتفعات: کوههای لار با قله کلون بسته (4,200متر) تشکیل میدهد .قسمت جنوب البرز مرکزی به توچال معروف است که بلندترین قله آن سر توچال (3,870متر) خوانده میشود . البته قله دماوند بلندترین قله ایران در جنوب شرقی البرز (شرق تهران) قرار دارد .

گردنه های عمده رشته اصلی البرز: از غرب به شرق عبارتند از: گردنه هزار چم (راه تهران به کجور) ، گردنه افجه وش و سفیداب (راه تهران به نور) و گردنه امامزاده هاشم (راه تهران به آمل)

در البرز شرقی کوهها کم عرض تر است و از ارتفاع آنها به تدریج کاسته میشود از کوههای بلند البرز شرقی کوه شاهوار(3,945متر)،کوه گاوکشان (3,813 متر)و کوه امام ابوالقاسم (3,610متر)نام برد. شاه کوه را آخرین قسمت از البرز شرقی می توان دانست که میان جلگه استراباد و شاهرود واقع است.

نقش زیست محیطی و آب هوایی: رشته کوه البرز به سبب ارتفاع بسیار . گستردگی طولی فراوان از غرب به شرق در تعیین شرایط زیست محیطی و آب وهوایی ایران نقش عمده ا ی دارد.دامنه های شمالی آن به سبب چشم اندازهای طبیعی و ویژگیهای انسانی با نواحی خشک و نیمه خشک مرکز ایران سخت متمایز است ،بدین سان میتوان البرز را حد فاصل دو منطقه آب و هوایی کاملا متفاوت در نظر گرفت : نخست اقلیم خزری که به واسطه نزدیکی به دریا ،ارتفاع ناچیز و وجود جریانهای مختلف محلی و فرا منطقه ای ویژگیهای را پدید آورده است ، دیگر اقلیم خشک و کم باران که به سبب استقرار رشته کوه البرز به عنوان سد اصلی در مقابل توده هواهای مرطوب شمالی به صورت منطقه ای با مشخصات آب و هوایی بیشتر نقاط کشور مشخص می گردد . دمای هوا با افزایش ارتفاع و نیز تاثیر پذیری از توده هواهای باران زا از غرب به شرق و شمال به جنوب کاهش می پذیرد بر همین اساس دامنه های شمالی البرز با پوشش انبوه از گیاهان و درختان ،و دامنه های جنوبی غالبا خشک و بی درخت است.

پوشش گیاهی البرز:به ویژه در دامنه های شمالی به ارتفاع آن بستگی دارد :در ارتفاع کمتر از 1,000متر جنگلهایی با انواع درختان سرو ،کاج، بلوط و همچنین شمشاد و گل ابریشم به چشم می خورد. از هزار متر پوشش وسیع مرتعی و از 3هزار تا 4هزار متر برخی بوته های خاردار و انواع سروهای کوتاه دیده می شود. از ارتفاع 4 هزار متر به بالا سطح کوه اصولا فاقد پوشش گیاهی است.در دامنه های جنوبی البرز پوشش گیاهی کاملا متفاوت است  یا پوشش گیاهی ندارد و یا اجتماعات کوچکی از پوشش درختچه ای دیده می شود.

+ نوشته شده در  سه شنبه نوزدهم مرداد 1389ساعت 9:49  توسط KOOH  |